समाचार आइतबार, चैत २, २०७६

दोस्रो त्रैमासिकको आर्थिक वृद्धिदर पछिल्लो तीन वर्षयताकै न्यून

रमेश कुमार

दोस्रो त्रैमासिकको आर्थिक वृद्धिदर पछिल्लो तीन वर्षयताकै न्यून

चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमासिकको आर्थिक वृद्धिदर तीन वर्षयताकै न्यून देखिएको छ । केन्द्रीय तथ्यांक विभाग स्रोतका अनुसार, दोस्रो त्रैमास (कात्तिक–पुस) मा ६.०३ प्रतिशत मात्रै आर्थिक वृद्धिदर हासिल भएको प्रारम्भिक अनुमान छ ।

गत आर्थिक वर्ष २०७५/७६ को दोस्रो त्रैमासिकमा आर्थिक वृद्धिदर ६.४ प्रतिशत थियो । त्यसभन्दा अघिल्ला दुई आर्थिक वर्ष २०७४/७५ र २०७३/७४ को दोस्रो त्रैमासमा आर्थिक वृद्धिदर क्रमशः ६.३ र ११.८ प्रतिशत थियो ।

यो वर्षको पहिलो त्रैमासिकमा ४ दशमलव ५५ प्रतिशत मात्रै आर्थिक वृद्धिदर हासिल भएको थियो, जुन गत वर्षको पहिलो त्रैमासिकमा ६ दशमलव ९ प्रतिशत थियो ।

धानको उत्पादनमा कमी, सरकारी खर्चको न्यूनता तथा निर्माण क्षेत्रको सुस्तताका कारण दुबै त्रैमासिकमा आर्थिक वृद्धिदर मध्यम मात्रै देखिएको हो । गत वर्ष धानको उत्पादन करिब १० प्रतिशत बढेको तथा भूकम्पछिको पुनर्निर्माणका कारण वार्षिक आर्थिक वृद्धिदर ७.१ प्रतिशत पुगेको थियो ।

सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा ८ दशमलव ५ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर हासिल हुने दाबी गरेपनि शुरुका दुई त्रैमासिकको तथ्यांकले सरकारी दाबी असफल हुने संकेत देखाएको छ । तेस्रो त्रैमासिक (माघ–चैत) कोरोनाको प्रभावका कारण अर्थतन्त्रमा शिथिलता आएका कारण यो वर्ष आर्थिक वृद्धिदर विगतका वर्षका तुलनामा घट्ने निश्चितप्रायः छ ।

आर्थिक वृद्धिदर ५ प्रतिशत हाराहारी
लगातार तीन वर्ष वार्षिक औसत झ्ण्डै ७ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर हासिल गरेपछि पछि यो वर्ष आर्थिक वृद्धिदर फेरि पूरानै लय अर्थात पुगनपुग ५ प्रतिशत हाराहारीमा ओर्लने तथ्यांकले देखाएको छ ।

अर्थशास्त्रीहरुले पनि बितेका तीन वर्षको उच्च आर्थिक वृद्धिदर यो वर्ष घट्ने बताएका छन् । अर्थशास्त्री केशव आचार्य यो वर्ष आर्थिक वृद्धिदर ५ प्रतिशतकै वरिपरि हुनसक्ने आंकलन गर्छन् ।

राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. पुष्पराज कँडेलले पनि आर्थिक वृद्धिदर ५ प्रतिशत हाराहारीमा हुनसक्ने आंकलन गरेका छन् । कोरोनाको प्रभाव लम्बिएमा आर्थिक वृद्धिदर त्यो भन्दा तल पनि झ्र्नसक्छ ।

कोरोनाको कहर शुरु हुनु भन्दा अगाडिकै तथ्यांकले यसैपनि आर्थिक वृद्धिदर गत वर्षभन्दा खस्किने देखाइसकेकोमा पुसपछि देखिन थालेको कोरोना प्रभावले तेस्रो र चौथो त्रैमासिकलाई असर गर्छ ।

कोरोनाले अर्थतन्त्र विस्तारका अवयवहरु थोक तथा खुद्रा व्यापार, यातायात, निर्माण, होटल तथा रेस्टुरा, उद्योगमा सोझै प्रभाव पारेको छ । कोरोना प्रभावपछि अर्थतन्त्रमा २.०५ प्रतिशत योगदान दिने होटल र रेस्टुँरा क्षेत्रको नराम्ररी प्रभावित भएका छन् । यो प्रभाव कति लामो समयसम्म रहन्छ भन्ने अनिश्चित छ ।

गत वर्षको आर्थिक वृद्धिदरमा धानको करिब १० प्रतिशतको वृद्धिदरसहित समग्र कृषि क्षेत्रको वृद्धिदर ५ प्रतिशत थियो । कुल गार्हस्थ उत्पादनमा २६.५ प्रतिशत योगदान दिने कृषि क्षेत्रको वृद्धिदर धानसहितका कृषि बाली घटेका कारण यो वर्ष ३ प्रतिशत हाराहारीमा मात्रै हुने आंकलन गरिएको छ ।

कृषिपछि कुल गार्हस्थ उत्पादनमा योगदान दिने सबैभन्दा ठूलो क्षेत्र थोक तथा खुद्रा व्यापार हो, जसले कुल गार्हस्थ उत्पादनको १४.३७ प्रतिशत हिस्सा ओगट्छ ।

कोरोनाले थोक तथा खुद्रा व्यापारमा सोझै गहिरो चोट कसरी पार्दैछ भने वस्तु आयात माघसम्ममा ३ दशमलव ६ प्रतिशतले घटेको छ । फागुनमा आयात थप घटेको अनुमान छ ।

कोरोना भाइरसको जोखिम बढेपछि चीन जोड्ने प्रमुख व्यापारिक केरुङ र तातोपानी नाका १६ माघदेखि ठप्प छ । नाका बन्द अगाडि पनि चिनियाँ नयाँ वर्ष परेकाले चीनबाट सामान आउन सुस्त थियो ।

गत वर्ष झ्ण्डै ११ प्रतिशतले विस्तार भएको थोक तथा खुद्रा व्यापार क्षेत्र यो वर्ष आयातको सुस्तता, औद्योगिक उत्पादनको शिथिलता र कृषिको न्यून विस्तारका कारण गत वर्षको तुलनामा खुम्चने छ ।

कुल गार्हस्थ उत्पादनमा ७.८ प्रतिशत योगदान दिएको निर्माण क्षेत्रलाई पनि कोरोना व्यथा लागेको छ । यसैपनि गत वर्ष ९ प्रतिशतले बढेका निर्माण क्षेत्रमा यो वर्ष सुस्तता देखिएकोमा कोरोनाका कारण विभिन्न जलविद्युत आयोजन, सडक र विमानस्थल निर्माण प्रभावित भएपनि निर्माणमा शिथिलता आएको छ ।

अर्थतन्त्रमा योगदान दिएको अर्को महत्वपूर्ण क्षेत्र यातायात पनि मानिसहरु चलायमान नहुँदा सुस्ताउन थालेको छ । कयौं एयरलाइन्सको उडान सुस्ताएको छ भने सडक यातायात पनि शिथिल भएको छ ।

पहिलो ६ महिनामा औद्योगिक उत्पादनमा समेत सुस्तता आएको देखाउने राष्ट्र ब्यांकको अनुसन्धान विभागका एक अधिकारी बताउँछन् । उनका अनुसार, पहिलो ६ महिनाको तथ्यांकले औद्योगिक क्षमताको उपयोग दर घटेको देखिएको छ । अर्थतन्त्रमा उद्योग क्षेत्रले ५.६ प्रतिशत योगदान गर्छ ।

प्रतिकृया दिनुहोस